ΠΟΣΟ ΚΑΙ ΑΠΟ ΠΟΙΟΥΣ ΣΕΙΣΜΟΥΣ ΚΙΝΔΥΝΕΥΕΙ Η ΑΤΤΙΚΗ

Την δεκαετία του ΄70, δύο από τους κορυφαίους τότε Επιστήμονες και Καθηγητές μου, ο κ. Γαλανόπουλος και ο κ. Δρακόπουλος τόνιζαν στα μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ότι η Αττική ήταν μια περιοχή με χαμηλή σεισμικότητα και πολύ λίγο κινδύνευε από τις σεισμικές δονήσεις. Οι απόψεις αυτές βέβαια ήταν πολύ σωστές, για την εποχή, δεδομένου ότι δεν είχαμε έως τότε βιώσει μεγάλους σεισμούς και πολλές καταστροφές στο χώρο της Αττικής, ο οικιστικός ιστός καταλάμβανε πολύ λίγο χώρο και δεν υπήρχαν ιδιαίτερα υψηλά κτήρια.

Από την δεκαετία του ΄70, έως σήμερα, έχουμε βιώσει δυο μεγάλες καταστροφές μέσα στην Αττική με πολυάριθμα θύματα, ο οικιστικός ιστός απέκτησε τερατώδεις διαστάσεις χωρίς να υπάρχουν πια ελεύθεροι χώροι, καταλαμβάνοντας πολλές φορές και εκτάσεις, οι οποίες έχουν ελεγχθεί και είναι ακατάλληλες. Η τρωτότητα δηλαδή της μητροπολιτικής περιοχής έχει αυξηθεί πολύ, όχι μόνο λόγω της παρουσίας του πυκνού οικιστικού ιστού, αλλά και λόγω μιας μεγάλης ποικιλίας χρήσεων, οι οποίες αναπτύχθηκαν και των σύνθετων αστικών συνθηκών εν γένει, που συγκροτούνται μέσα σε μια μεγαλούπολη.

Πόσο, όμως και από ποιους σεισμούς κινδυνεύει σήμερα η Αττική; Ή καλύτερα από ποια ρήγματα κινδυνεύει σήμερα;

Πρώτον: Ο μεγαλύτερος κίνδυνος προέρχεται από ρήγματα, τα οποία είναι μέσα στην περιφέρεια της Αττικής ή στο γύρω υποθαλάσσιο χώρο. Είναι βέβαιο, ότι και στο Θριάσιο πεδίο, στα Μεσόγεια και στη Βόρεια Αττική, αλλά και μέσα στο λεκανοπέδιο υπάρχουν τέτοιες τεκτονικές δομές ικανές να προκαλέσουν ένα σεισμό πάνω από 5,5 R, ο οποίος ανάλογα με τη θέση του ρήγματος, το βάθος, τον προσανατολισμό του και τον τρόπο διάρρηξης, θα προκαλέσει μικρές ή μεγαλύτερες καταστροφές, κυρίως σε κτήρια μικρού όγκου και χαμηλού ύψους έως 2-3 ορόφων.

Τα ρήγματα αυτά είναι ως επί τω πλείστον γνωστά, αλλά πολύ φοβάμαι ότι υφίστανται και άλλα, όπως αυτό της Πάρνηθας που δεν το γνωρίζαμε έως τον σεισμό του 1999, που είναι καλυμμένα από τον πυκνό οικιστικό ιστό ή από πρόσφατες γεωλογικές αποθέσεις. Αυτά λοιπόν τα "γειτονικά" ρήγματα αποτελούν εν δυνάμει κίνδυνο για την Αθήνα και δυστυχώς δεν είμαστε ακόμη σε θέση, να γνωρίζουμε με λεπτομέρεια τον χρόνο δραστηριοποίησής τους.

Δεύτερον: Τα ρήγματα που βρίσκονται σε μια απόσταση της τάξεως των 40-60χλμ. και τα οποία κυρίως, εντοπίζονται προς την πλευρά του Κορινθιακού κόλπου, του Σαρωνικού κόλπου αλλά και του Βόρειου – Νότιου Ευβοϊκού κόλπου, αποτελούν έναν διαφορετικό σεισμικό κίνδυνο. Τα ρήγματα αυτά μπορούν να δώσουν σεισμικές δονήσεις πάνω από 6 R και ενώ κάποια είναι γνωστά, όπως αυτά που υπάρχουν προς τα δυτικά, στον Κορινθιακό κόλπο, υπάρχουν και ρήγματα που απαντούν στους γύρω υποθαλάσσιους χώρους και εν πολλοίς είναι ακόμα άγνωστα.

Στην περίπτωση επαναδραστηριοποίησης αυτών των ρηγμάτων κινδυνεύουν, κυρίως τα κτήρια μεσαίου όγκου, δηλαδή κτήρια των 3 έως 6 ορόφων. Ουσιαστικά δηλαδή, κινδυνεύει ένα μεγάλο τμήμα των περιφερειακών περιοχών της Αθήνας, αλλά και των προαστίων.

Τρίτον: Οι σεισμοί, οι οποίοι εκδηλώνονται σε απόσταση πάνω από 100χλμ. από την Αθήνα και κυρίως πρόκειται για σεισμούς μεγάλου βάθους μπορεί να αποτελέσουν σεισμικό κίνδυνο και την Αθήνα. Οι σεισμοί αυτοί εκδηλώνονται στο Ελληνικό τόξο, κάτω από την Πελοπόννησο, τις Κυκλάδες, τα Δωδεκάνησα και το κεντρικό Αιγαίο και όταν έχουν μέγεθος πάνω από 7 R μπορεί να είναι καταστροφικοί, για τα ψηλά κτήρια της Αθήνας και κυρίως τα κτήρια πάνω από 6 ορόφους, όταν μάλιστα είναι θεμελιωμένα στα μαλακά εδάφη των χαμηλών υψομετρικά περιοχών της Αττικής.

Σε αυτή την περίπτωση θα υπάρχουν σημαντικότατες επιπτώσεις στις κεντρικές περιοχές της Αθήνας, επιπτώσεις βέβαια που πολλαπλασιάζονται λόγω της υψηλής τρωτότητας όλων των επιμέρους συστημάτων, που υφίσταται το κέντρο των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων της χώρας,

Σε κάθε περίπτωση σύμφωνα με τα ανωτέρω θα πρέπει να διαμορφωθεί μια ικανή πολιτική να διαχειριστεί και στα τρία επίπεδα, δηλαδή και σε επίπεδο πρόληψης (προκαταστροφικό), και σε επίπεδο επέμβασης (συν-καταστροφικό) και τέλος σε επίπεδο αποκατάστασης (μετακαταστροφικό), τον σεισμικό κίνδυνο, ο οποίος με αφορμή τον πρόσφατο σεισμό δεν είναι υποθετικός αλλά υπαρκτός.

Ευχές για καλή χρονιά...

Με ενδεικτική καθυστέρηση για άλλη μια φορά,
Πολλές ευχές σε όλους για κάλη χρονιά με υγεία και ότι άλλο επιθυμεί ο καθένας μας.
Επικρατεί μια επικαιρότητα που δεν θέλω να σχολιάσω ακόμη, γιατί όλα έχουν ειπωθεί και τίποτα δεν μάθαμε. Την προηγούμενη δεκαετία προβληματιζόμασταν για τον "αναλφαβητισμό" που πιθανά θα αντιμετωπίζανε, όσοι δεν θα χειριζόταν Η/Υ και πως δεν θα μπορούσανε να παρακολουθήσουν και να συμμετέχουν στα δεδομένα της εποχής. Έπρεπε να διδάσκεται η χρήση Η/Υ από το την πρωτοβάθμια εκαπαίδευση. Τα τελευταία χρόνια προβληματίζομαι για το τι εννοούμε πια επικοινωνία, ενημέρωση και μήπως θα έπρεπε εκτός των πανεπιστημιακών τμημάτων ΜΜΕ, που αργήσαμε ως χώρα να δημιουργήσουμε, να εντάξουμε αντίστοιχα μαθήματα, στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Τι εννούμε και σε ποιους στοχεύουμε όταν λέμε "όχι για ουσιαστικούς, αλλά για επικοινωνιακούς λόγους". Σίγουρα, παρεμβαίνουμε και τροποποιούμε την αλήθεια...
Ας υπάρχει επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων το 2008 κι ας χρησιμοποιηθεί λιγότερο το επίθετο "επικοινωνιακος/η/ο" τελικά δεν μας κάνει καλό, την νοημοσύνη μας υποτιμάει.