Άλλη πραγματικότητα

Η τελευταία φωτογραφία, η μόνη αισιόδοξη εικόνα από την Πελοπόννησο, όπως είναι σήμερα...

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΜΕΤΑΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ

Μετά από ένα τριήμερο στην Πελοποννησο, δεκαμελής ερευνητική ομάδα του Γεωλογικού Τμήματος κατέγραψε και συνέλλεξε στοιχεία για την καταστροφή μετά τις πυρκαγιές. Η ανάλυση των στοιχείων και όλων των παραμέτρων έχει ξεκινήσει, αλλά το μέγεθος της καταστροφής και τα δεδομένα που παρατηρήθηκαν είναι τέτοια, που εκτιμήθηκε πως ήταν αναγκαία η αποστολή της ακόλουθης επιστολής, ώστε να γίνει μια συντονισμένη και επιστημονική προσπάθεια αποκατάστασης και ανασυγκρότησης της περιοχής με συνεργασία όλων των αρμόδιων και ειδικών φορέων.


ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΕΠΕΙΓΟΝ

24/9/2007

ΠΡΟΣ ΤΟ
ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΟΥ κ. ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ


ΑΞΙΟΤΙΜΕ κ. ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΕ,
Όπως, είναι γνωστό μετά τις τελευταίες πυρκαγιές, που εκδηλώθηκαν στο Νομό Ηλείας και στην ευρύτερη περιοχή της Πελοποννήσου, υφίσταται άμεση ανάγκη παρέμβασης στον κοινωνικό και οικονομικό τομέα, καθώς επίσης και στον τομέα του περιβάλλοντος με στόχο αφενός μεν να γίνει ταχεία αποκατάσταση και επαναφορά της περιοχής, αφετέρου δε να διασφαλιστεί η αναπτυξιακή πορεία, η οποία θα πρέπει να είναι συμβατή με τις νέες πλέον συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί σε μικροκλίμακα και μακροκλίμακα.
Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και ιδιαίτερα το Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος έχει πολυετή εμπειρία σε όλο το φάσμα της διαχείρισης καταστροφών που περιλαμβάνει την πρόληψη, επέμβαση και αντιμετώπιση – αποκατάσταση, όχι μόνο από τον Ελληνικό χώρο αλλά και από τον Διεθνή, με περισσότερες από 30 περιπτώσεις εμπλοκής (Σρι Λάνκα, Ταϊλάνδη, Ινδονησία, Πακιστάν, Ινδία, Τουρκία, Αίγυπτο, Ιράκ, Κόστα Ρίκα, Περού, κλπ).
Παράλληλα, στον Νομό Ηλείας και γενικότερα στην Πελοπόννησο έχουν ήδη εκπονηθεί πολλά Εφαρμοσμένα Ερευνητικά Προγράμματα, και έχουν δημοσιευθεί πολυάριθμες εργασίες σε Διεθνή Επιστημονικά Περιοδικά (www.elekkas.gr) με αποτέλεσμα να υπάρχει μια εκτενής και δυναμική βάση δεδομένων για τις υφιστάμενες ιδιόμορφες γεωπεριβαλλοντικές συνθήκες και να έχει αποκτηθεί τεράστια εμπειρία.
Στα πλαίσια αυτά θα θέλαμε να επισημάνουμε τα ακόλουθα:
α. Η έκταση της κατεστραμμένης περιοχής στην Πελοπόννησο όπως είναι γνωστό υπερβαίνει τα 2,5 εκατομμύρια στρέμματα και αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη από άποψη έκτασης φυσική καταστροφή στον Ελληνικό χώρο. Από την ανωτέρω έκταση τουλάχιστον το 30% θα πρέπει να θεωρείται οριστικά απολεσθείσα από περιβαλλοντική άποψη. Στο ανωτέρω τμήμα δεν είναι δυνατόν να υπάρξει κανενός είδους αποτελεσματική επέμβαση και θα δρομολογηθεί άμεσα η μετατροπή της σε ζώνη ερημοποίησης.
β. Το προηγούμενο στοιχείο υποδεικνύει, ότι οι όποιες επεμβάσεις θα πρέπει να περιοριστούν στο υπόλοιπο τμήμα της κατεστραμμένης ζώνης, με παράλληλη στοχοποίηση ενεργειών. Οι επεμβάσεις, οι οποίες πρέπει να πραγματοποιηθούν στο συγκεκριμένο τμήμα εκτιμάται ότι πρέπει να είναι ειδικού τύπου, δεδομένου ότι οι περιβαλλοντικές συνθήκες είναι σύνθετες, αλληλοεξαρτώμενες και αλληλοεπηρεαζόμενες και τυχόν επέμβαση αποκατάστασης μιας περιβαλλοντικής παραμέτρου μπορεί να έχει μοιραίες συνέπειες για τις υπόλοιπες, και την αποσταθεροποίηση του συστήματος.
γ. Στην πληγείσα περιοχή αλλά και στο σύνολο της Πελοποννήσου έχει διαταραχθεί συνολικά το περιβάλλον, στον αέρα, στο έδαφος και στο υπέδαφος με αποτέλεσμα να αναμένονται βίαιες αντιδράσεις και φυσικά καταστροφικά φαινόμενα, τα οποία ιδιαίτερα αυτή τη στιγμή δεν μπορούν με την υφιστάμενη επιστημονική και τεχνική γνώση να προσδιοριστούν χωρικά και χρονικά. Τούτο απαιτεί εγρήγορση των εμπλεκόμενων υπηρεσιών και των υπηρεσιών Πολιτικής Προστασίας σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο αλλά και κατάρτιση ειδικών σχεδίων αντιμετώπισης κρίσεων.
δ. Πολλές από τις παρεμβάσεις, οι οποίες επιχειρούνται για την αντιμετώπιση κάποιων, συμπαρομαρτούμενων της πυρκαγιάς, προβλημάτων (π.χ. κατολισθητικών φαινομένων και πλημμυρικών φαινομένων) ενδεχομένως να οδηγήσουν σε αντίθετα αποτελέσματα, σε περίπλοκα περιβαλλοντικά προβλήματα και γενικότερα σε γενική αστάθεια των στοιχείων που συνιστούν το περιβάλλον με μη προσδιορίσιμες συνέπειες.
ε. Πολλές από τις παρεμβάσεις οι οποίες πραγματοποιούνται σε ορισμένα τμήματα της περιοχής που επλήγη, αντί να συμβάλλουν στην αποκατάσταση, μπορεί να αποβούν εξαιρετικά δυσμενείς δεδομένου ότι καταστρέφονται οι μηχανισμοί φυσικής επαναφοράς των γεωπεριβαλλοντικών συνθηκών σε βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο διάστημα.
Συμπερασματικά θεωρούμε ότι θα πρέπει να υπάρξει άμεσα με βάση τα ανωτέρω μία ολοκληρωμένη προσέγγιση των γεωπεριβαλλοντικών επιπτώσεων – διαχείρισης μετακαταστροφικού σταδίου, της οποίας ο κύριος στόχος να είναι η ανάκαμψη και ο ασφαλέστερος σχεδιασμός της πληγείσας περιοχής προς αποφυγή δυσάρεστων γεγονότων.
Θα είμαστε στη διάθεσή σας για κάθε περαιτέρω πληροφορία και ενημέρωση.

Με ιδιαίτερη τιμή

Δρ. ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΛΕΚΚΑΣ
ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ
ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ
ΕΘΝΙΚΟΥ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΟΙΝ.: • ΥΠΟΥΡΓΟ ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. κ. ΣΟΥΦΛΙΑ
• Γ.Γ. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
• Γ.Γ. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

7-9-1999, ΜΕ ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΝ ΠΑΡΜΗΘΑ 5,9 R

ΑΠΟ ΤΟ ΣΕΙΣΜΟ ΤΟΥ 1999 ΣΤΙΣ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΤΟΥ 2007
Ο σεισμός στην Πάρνηθα του 1999, πριν 8 ακριβώς χρόνια και οι Πυρκαγιές στην Πελοπόννησο του 2007 είναι αναμφισβήτητα δυο από τις πιο μεγάλες φυσικές καταστροφές που έπληξαν τη χώρα μας τα τελευταία χρόνια.

Σεισμός και φωτιά παρά το γεγονός ότι είναι δυο τελείως διαφορετικά φυσικά φαινόμενα και εν δυνάμει φυσικές καταστροφές, διέπονται από τις ίδιες αρχές διαχείρισης.

Ο σεισμός των Αθηνών πέρα από τις δραματικές επιπτώσεις που είχε, αποτέλεσε ένα παράδειγμα ορθής διαχείρισης του κινδύνου σε αντίθεση με τη πυρκαγιά της Πελοποννήσου που θα μείνει στην ιστορία σαν ότι πιο τραγικό υπάρχει όχι μόνο από πλευράς "άδικων" επιπτώσεων όσο και από πλευράς κυρίως διαχείρισής της, σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ιδού οι μεγάλες διαφορές οι οποίες υπάρχουν στη διαχείριση των δυο μεγάλων φυσικών καταστροφών που έπληξαν τη χώρα τότε και τώρα:

1. Ο σεισμός είναι ένα πολύπλοκο από επιστημονικής διερεύνησης φαινόμενο, απαιτεί μακροχρόνια προετοιμασία σε ένα ευρύ φάσμα παραμέτρων, ενώ η πυρκαγιά απαιτεί συνήθως εύκολες ενέργειες παρεμβάσεις, οι οποίες εντούτοις παραλείφθηκαν.
2. Ένα σεισμικό γεγονός είναι από τη φύση του πολύ πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί δεδομένου ότι ο χρόνος εμφάνισής του είναι απροσδιόριστος, ενώ αντίθετα η πυρκαγιά με πολύ μεγάλη ακρίβεια μπορεί να προβλεφθεί.
3. Ο σεισμός των Αθηνών έγινε στο κέντρο της χώρας και επηρεάσθηκαν τα κέντρα λήψης της απόφασης, ενώ στην πυρκαγιά της Πελοποννήσου το επιχειρησιακό κέντρο ήταν έξω από την περιοχή επιπτώσεων και συνεπώς μπορούσε να λειτουργήσει ανεπηρέαστα.
4. Το 1999 υπήρχε σαφέστατα ένα συντονιστικό κέντρο διαχείρισης με συγκεκριμένα πρόσωπα και αρμοδιότητες, ενώ το 2007 οι διαχειριστές ήταν είδος προς εξαφάνιση. Ενδεικτικά από την πρώτη στιγμή ήταν παρών ο κ. Σημίτης στα Άνω Λιόσια, ενώ ο κ. Καραμανλής πέταξε με αεροσκάφος 10 μέρες μετά.
5. Στο σεισμό της Αθήνας υπήρχε από την πρώτη στιγμή αντίληψη των διαστάσεων της καταστροφής και έγιναν άμεσες επιχειρήσεις, ενώ στις πυρκαγιές της Πελοποννήσου η αντίληψη για τις διαστάσεις της καταστροφής ήταν ανύπαρκτη ακόμα και στο τέλος του συγκαταστροφικού σταδίου.
6. Στο σεισμό των Αθηνών ο χρόνος αντίδρασης ήταν ακαριαίος, αξιοποιήθηκε κάθε χρονική στιγμή, ενώ αντιθέτως στις πυρκαγιές της Πελοποννήσου το συγκαταστροφικό στάδιο έφτασε και τις δέκα ημέρες, αδράνειας και παρακολούθησης, ενώ η άμεση επέμβαση καθυστέρησε χαρακτηριστικά.
7. Η εθελοντική και διεθνής βοήθεια αξιοποιήθηκε πλήρως από την πρώτη στιγμή στο σεισμό της Πάρνηθας, ενώ αντίθετα στις πρόσφατες πυρκαγιές σε πολλές περιπτώσεις τουλάχιστον εμποδίστηκε.

Θα μπορούσαν να αναφερθούν πολυάριθμες αντιθέσεις μεταξύ της επιτυχούς διαχείρισης της καταστροφής στο σεισμό των Αθηνών και παταγώδους αποτυχίας στις πυρκαγιές της Πελοποννήσου.

Ένα γεγονός πάντως προκύπτει αναμφισβήτητα, ότι η τεράστια διαφορά οφείλεται στην σωστή συγκρότηση και λειτουργία των υπηρεσιών της πολιτείας και κυρίως της Γ.Γ.Π.Π. και των συναρμόδιων υπηρεσιών τότε και στην πλήρη διάλυση τους τώρα.

Η γραφικότητα του Πολύδωρα, με τις θεομηνίες, τις ασύμμετρες απειλές και τον στρατηγό άνεμο και η εγκληματική διαμάχη μεταξύ Κόη και Φούρλα δεν είναι μόνο παρά η αντιπροσώπευση της ανικανότητας σε όλο το φάσμα της διαχείρισης των κρίσεων και κατ’ επέκταση τη δημόσια διοίκηση.